Astma

Wat is astma?

Astma is een chronische luchtwegaandoening waarbij de luchtwegen ontstoken en gevoelig zijn. Bij astmapatiënten reageren de luchtwegen overdreven op bepaalde prikkels, waardoor ze vernauwen en het ademhalen bemoeilijken. De spieren rond de luchtwegen trekken samen, er komt meer slijm vrij en de luchtwegwand zwelt op.

De meest voorkomende astmasymptomen zijn:

• Hoesten, vooral 's nachts of vroeg in de ochtend
• Piepende ademhaling
• Kortademigheid tijdens dagelijkse activiteiten
• Benauwdheid of druk op de borst

Astmaklachten kunnen worden uitgelokt door verschillende triggers zoals huisstofmijt, pollen, dierenharen, stress, lichamelijke inspanning, koude lucht of weersveranderingen. Er bestaan twee hoofdvormen: allergisch astma (veroorzaakt door specifieke allergenen) en niet-allergisch astma (uitgelokt door andere factoren zoals infecties of irriterende stoffen).

Soorten astmamedicijnen in Nederland

In Nederlandse apotheken zijn verschillende typen astmamedicijnen beschikbaar om astmasymptomen onder controle te houden en aanvallen te voorkomen.

Luchtwegverwijders (bronchodilatatoren)

Kortwerkende luchtwegverwijders zoals salbutamol (verkrijgbaar als Ventolin en Airomir) werken binnen enkele minuten en worden gebruikt bij acute klachten. Langwerkende varianten zoals salmeterol en formoterol bieden tot 12 uur bescherming en worden gebruikt voor dagelijkse controle van astmasymptomen.

Ontstekingsremmers

Inhalatiecorticosteroïden zoals beclometason, budesonide en fluticason verminderen de ontsteking in de luchtwegen en zijn essentieel voor langdurige astmacontrole. Combinatiepreparaten zoals Symbicort, Seretide en Foster bevatten zowel een ontstekingsremmer als een langwerkende luchtwegverwijder in één inhaler.

Tabletvorm medicijnen

Montelukast tabletten blokkeren ontstekingsstoffen en worden vaak gebruikt bij allergisch astma. Prednisolon tabletten worden voorgeschreven bij ernstige astma-aanvallen wanneer inhalatiemedicatie onvoldoende effect heeft.

Inhalatietechnieken en hulpmiddelen

De juiste inhalatietechniek is essentieel voor effectieve astmabehandeling. Er bestaan verschillende types inhalers, elk met hun eigen gebruiksmethode. Dosisaerosolen (MDI) vereisen coördinatie tussen het indrukken van de inhaler en het inademen. Poederinhalers zoals Turbuhaler, Diskus en Breezhaler werken met ademkracht en zijn vaak gebruiksvriendelijker.

Voorzetkamers en spacers verbeteren de medicijnafgifte aanzienlijk, vooral bij kinderen en ouderen. Deze hulpmiddelen zorgen ervoor dat meer medicijn de longen bereikt in plaats van in de mond achter te blijven.

• Controleer regelmatig de teller of indicator van uw inhaler
• Reinig voorzetkamers wekelijks met warm soapwater
• Vervang inhalers volgens vervaldatum of wanneer leeg
• Oefen de techniek regelmatig met uw apotheker

Correct onderhoud en tijdige vervanging garanderen optimale werking van uw astmamedicatie.

Astma bij kinderen

Astma bij kinderen vereist extra aandacht en aangepaste behandeling. Herkenning kan lastig zijn omdat symptomen vaak worden aangezien voor verkoudheid of andere luchtweginfecties. Let op aanhoudende hoest, piepen bij ademhaling en vermoeidheid na lichte inspanning.

Medicatiedosering verschilt per leeftijdsgroep. Jonge kinderen gebruiken vaak voorzetkamers met maskers, terwijl oudere kinderen kunnen overstappen op reguliere inhalers. Kindvriendelijke inhalers met gekleurde houders en spelletjes maken de behandeling minder eng.

Communicatie met school is cruciaal. Zorg dat leraren weten hoe ze moeten handelen bij astmaaanvallen en waar noodmedicatie wordt bewaard.

• Raadpleeg direct een arts bij ernstige ademhalingsproblemen
• Houd een astmadagboek bij om triggers te identificeren
• Leer kinderen vroeg hun eigen medicatie te gebruiken
• Plan regelmatige controles bij de longarts

Astma-aanvallen en noodmedicatie

Herkenning van een astmaaanval

Een astmaaanval kan zich plotseling ontwikkelen of geleidelijk verergeren. Herken de signalen: toenemende benauwdheid, piepende ademhaling, hoesten, drukkend gevoel op de borst en moeite met spreken. Bij ernstige aanvallen kan de huid rond lippen en nagels blauw kleuren.

Noodmedicatie en stappenplan

Gebruik direct uw rescue-inhaler (salbutamol) bij acute klachten. Blijf kalm, ga rechtop zitten en neem langzame, diepe ademhalingen. Bel 112 wanneer medicatie niet helpt binnen 15 minuten, bij ernstige benauwdheid of wanneer spreken onmogelijk wordt. Bij zware aanvallen kan prednison worden voorgeschreven.

• Heb altijd noodmedicatie bij de hand
• Stel een astma-actieplan op met uw arts
• Leer familie/vrienden het stappenplan
• Voorkom aanvallen door triggers te vermijden

Levensstijl en astmamanagement

Dagelijkse controle en triggers

Monitor dagelijks uw astmasymptomen en gebruik een peakflow-meter indien aanbevolen. Vermijd huisstofmijt door regelmatig stofzuigen, was beddengoed wekelijks op 60°C en gebruik anti-allergische hoezen. Zorg voor goede ventilatie en vermijd parfums, schoonmaakmiddelen en rook in huis.

Sport en voeding

Regelmatige beweging verbetert de longfunctie, maar warm eerst goed op en heb altijd medicatie bij de hand. Inspanningsastma kan voorkomen worden door bronchusverwijders vooraf te gebruiken. Een gezonde voeding rijk aan omega-3 vetzuren en antioxidanten kan ontstekingen verminderen.

• Neem bij reizen voldoende medicatie mee (dubbele hoeveelheid)
• Gebruik astma-apps voor symptoomregistratie
• Plan jaarlijkse controles bij huisarts of longarts
• Haal griep- en COVID-19-vaccinaties