Verzoek een terugbelverzoek of bel ons: +44-203-608-1340
Microzide

Korte beschrijving

  • In onze apotheek is microzide (hydrochloorthiazide) verkrijgbaar zonder recept, met levering in Nederland binnen 5–14 dagen. Discrete en anonieme verpakking mogelijk.
  • Microzide wordt gebruikt voor de behandeling van hypertensie en oedeem. Het is een thiazide-diureticum dat de natriumreabsorptie in de distale tubulus remt, waardoor natrium- en wateruitscheiding toeneemt en bloedvolume en bloeddruk dalen.
  • De gebruikelijke dosering voor volwassenen bij hypertensie is 12,5–25 mg eenmaal daags; bij oedeem 25–100 mg per dag, meestal in 1–2 verdeelde doses. Beginnend bij ouderen bij de laagst mogelijke dosis.
  • Toedieningsvorm: oraal — capsules (Microzide 12,5 mg), tabletten (12,5 mg, 25 mg, 50 mg) of poeder voor suspensie/oplissing.
  • Het begin van de werking is ongeveer 2 uur na inname (piek rond 4 uur).
  • De duur van de werking is ongeveer 24 uur.
  • Alcoholwaarschuwing: vermijd overmatig alcoholgebruik — alcohol kan duizeligheid en orthostatische hypotensie verergeren en het risico op bijwerkingen verhogen.
  • De meest voorkomende bijwerking is hoofdpijn.
  • Wilt u microzide zonder recept proberen?

Microzide

Microzide is een geneesmiddel dat alleen op recept verkrijgbaar is en met hydrochlorothiazide als werkzame stof wordt gebruikt voor de behandeling van hypertensie en oedeem.
Dosering
25mg
Verpakking
30 pill 60 pill 90 pill 120 pill 180 pill 240 pill 360 pill Hit
Totale prijs 36.32€ 43.58€
Prijs per eenheid 0.46€
Besparing 0.00€
Prijs per dosis 1.20€ 1.44€
Traceerbare verzending: 9-21 dagen
Betalingsmethode: AMEX Discover Matercard Visa

Gratis verzending (via Standaard Luchtpost) bij bestellingen boven € 172,19

Korte beschrijving

  • In onze apotheek is microzide (hydrochloorthiazide) verkrijgbaar zonder recept, met levering in Nederland binnen 5–14 dagen. Discrete en anonieme verpakking mogelijk.
  • Microzide wordt gebruikt voor de behandeling van hypertensie en oedeem. Het is een thiazide-diureticum dat de natriumreabsorptie in de distale tubulus remt, waardoor natrium- en wateruitscheiding toeneemt en bloedvolume en bloeddruk dalen.
  • De gebruikelijke dosering voor volwassenen bij hypertensie is 12,5–25 mg eenmaal daags; bij oedeem 25–100 mg per dag, meestal in 1–2 verdeelde doses. Beginnend bij ouderen bij de laagst mogelijke dosis.
  • Toedieningsvorm: oraal — capsules (Microzide 12,5 mg), tabletten (12,5 mg, 25 mg, 50 mg) of poeder voor suspensie/oplissing.
  • Het begin van de werking is ongeveer 2 uur na inname (piek rond 4 uur).
  • De duur van de werking is ongeveer 24 uur.
  • Alcoholwaarschuwing: vermijd overmatig alcoholgebruik — alcohol kan duizeligheid en orthostatische hypotensie verergeren en het risico op bijwerkingen verhogen.
  • De meest voorkomende bijwerking is hoofdpijn.
  • Wilt u microzide zonder recept proberen?

Top producten

Viagra Hit!
Viagra

25mg | 50mg | 100mg | 120mg | 130mg | 150mg | 200mg

29.90€ 16.42€
Cialis Hit!
Cialis

10mg | 20mg | 40mg | 60mg | 80mg

37.95€ 28.53€
Kamagra Oral Jelly Hit!
65.56€ 49.29€
Levitra Hit!
Levitra

10mg | 20mg | 40mg | 60mg

34.50€ 25.94€
Kamagra Hit!
Kamagra

100mg

58.66€ 44.10€
Cialis Daily Hit!
Cialis Daily

2.5mg | 5mg

31.05€ 23.34€
Zithromax Hit!
Zithromax

100mg | 250mg | 500mg | 1000mg

46.70€ 38.91€
Stromectol Hit!
Stromectol

3mg | 6mg | 12mg

46.70€ 38.91€
Plaquenil Hit!
Plaquenil

200mg | 400mg

14.52€ 12.10€
Ivermectin Hit!
Ivermectin

3mg | 12mg | 6mg

46.70€ 38.91€
Azithromycine Hit!
Azithromycine

250mg | 500mg | 1000mg

51.89€ 43.24€
Tofranil Hit!
Tofranil

25mg | 75mg | 50mg

37.35€ 31.13€
Albenza Hit!
Albenza

400mg

18.67€ 15.56€
Amoxil Hit!
Amoxil

250mg | 500mg | 625mg | 1000mg

13.48€ 11.23€
Augmentin Hit!
Augmentin

250/125mg | 500/125mg | 875/125mg | 750/250mg

30.09€ 25.07€
Ventolin Inhaler Hit!
30.09€ 25.07€
Telmisartan Hit!
Telmisartan

20mg | 40mg | 80mg

51.89€ 43.24€
Minoxidil

5mg | 10mg

124.54€ 103.78€
Loniten Hit!
Loniten

5mg | 10mg

124.54€ 103.78€
Rybelsus Hit!
Rybelsus

3mg | 7mg | 14mg

217.95€ 181.62€
Vidalista Hit!
Vidalista

2.5mg | 5mg | 10mg | 20mg | 40mg | 60mg | 80mg

29.90€ 22.48€
Fildena Xxx Hit!
Fildena Xxx

100mg

62.11€ 46.70€
Cenforce Hit!
Cenforce

25mg | 50mg | 100mg | 150mg | 200mg

20.70€ 15.56€
Androgel Hit!
217.95€ 181.62€
Filitra Professional Hit!
44.85€ 33.72€
Primperan Hit!
Primperan

10mg

38.39€ 31.99€
Jumex Hit!
Jumex

5mg | 10mg

34.24€ 28.53€
38.39€ 31.99€
Zorac Hit!
Zorac

5% | 1%

114.16€ 95.13€
Isotretinoin Hit!
Isotretinoin

10mg | 20mg

57.07€ 47.56€
Efudix Hit!
Efudix

1% | 5%

33.20€ 27.67€
A-Ret

0.1%

36.32€ 30.26€
Orlistat Hit!
Orlistat

120mg | 60mg

20.75€ 17.29€
Utrogestan Hit!
Utrogestan

100mg | 200mg

113.12€ 94.27€

Top producten

Viagra Hit!
Viagra

25mg | 50mg | 100mg | 120mg | 130mg | 150mg | 200mg

29.90€ 16.42€
Cialis Hit!
Cialis

10mg | 20mg | 40mg | 60mg | 80mg

37.95€ 28.53€
Kamagra Oral Jelly Hit!
65.56€ 49.29€
Levitra Hit!
Levitra

10mg | 20mg | 40mg | 60mg

34.50€ 25.94€
Kamagra Hit!
Kamagra

100mg

58.66€ 44.10€
Cialis Daily Hit!
Cialis Daily

2.5mg | 5mg

31.05€ 23.34€
Zithromax Hit!
Zithromax

100mg | 250mg | 500mg | 1000mg

46.70€ 38.91€
Stromectol Hit!
Stromectol

3mg | 6mg | 12mg

46.70€ 38.91€
Plaquenil Hit!
Plaquenil

200mg | 400mg

14.52€ 12.10€
Ivermectin Hit!
Ivermectin

3mg | 12mg | 6mg

46.70€ 38.91€
Azithromycine Hit!
Azithromycine

250mg | 500mg | 1000mg

51.89€ 43.24€
Tofranil Hit!
Tofranil

25mg | 75mg | 50mg

37.35€ 31.13€
Albenza Hit!
Albenza

400mg

18.67€ 15.56€
Amoxil Hit!
Amoxil

250mg | 500mg | 625mg | 1000mg

13.48€ 11.23€
Augmentin Hit!
Augmentin

250/125mg | 500/125mg | 875/125mg | 750/250mg

30.09€ 25.07€
Ventolin Inhaler Hit!
30.09€ 25.07€
Telmisartan Hit!
Telmisartan

20mg | 40mg | 80mg

51.89€ 43.24€
Minoxidil

5mg | 10mg

124.54€ 103.78€
Loniten Hit!
Loniten

5mg | 10mg

124.54€ 103.78€
Rybelsus Hit!
Rybelsus

3mg | 7mg | 14mg

217.95€ 181.62€
Vidalista Hit!
Vidalista

2.5mg | 5mg | 10mg | 20mg | 40mg | 60mg | 80mg

29.90€ 22.48€
Fildena Xxx Hit!
Fildena Xxx

100mg

62.11€ 46.70€
Cenforce Hit!
Cenforce

25mg | 50mg | 100mg | 150mg | 200mg

20.70€ 15.56€
Androgel Hit!
217.95€ 181.62€
Filitra Professional Hit!
44.85€ 33.72€
Primperan Hit!
Primperan

10mg

38.39€ 31.99€
Jumex Hit!
Jumex

5mg | 10mg

34.24€ 28.53€
38.39€ 31.99€
Zorac Hit!
Zorac

5% | 1%

114.16€ 95.13€
Isotretinoin Hit!
Isotretinoin

10mg | 20mg

57.07€ 47.56€
Efudix Hit!
Efudix

1% | 5%

33.20€ 27.67€
A-Ret

0.1%

36.32€ 30.26€
Orlistat Hit!
Orlistat

120mg | 60mg

20.75€ 17.29€
Utrogestan Hit!
Utrogestan

100mg | 200mg

113.12€ 94.27€

Basis Microzide Informatie

  • INN (International Nonproprietary Name): Hydrochlorothiazide
  • Brandnames beschikbaar in Nederland: Microzide, Hydrodiuril, en generieke versies van Hydrochlorothiazide
  • ATC Code: C03AA03
  • Vormen & doseringen: Capsules en tabletten van 12,5 mg, 25 mg en 50 mg
  • Fabrikanten in Nederland: Sandoz, Stada, Accord Healthcare
  • Regelingstatus in Nederland: Receptplichtig
  • OTC / Rx classificatie: Alleen op recept

Dagelijks Gebruik En Beste Praktijken

Praktische instructies en waarschuwingen bij Microzide (INN: hydrochlorothiazide). Het is cruciaal om altijd het advies van uw huisarts op te volgen, volgens de NHG-richtlijnen. Microzide functioneert als een thiazidediureticum en wordt vaak gestart bij hypertensie met een dosering van 12,5 tot 25 mg eenmaal daags.

Inname In De Ochtend Versus Avond

De tijd van inname speelt een belangrijke rol in de effectiviteit van Microzide. Het wordt meestal aangeraden om de medicatie 's ochtends in te nemen. Dit helpt nachtelijk plassen te beperken en vermindert het risico op orthostatische klachten. In het geval van vochtophoping kan de huisarts overwegen om een tweede dosis gedurende de dag voor te schrijven. Consistentie is belangrijk; neem Microzide bij voorkeur op hetzelfde tijdstip elke dag in om een stabiel effect te waarborgen.

Inname Met Of Zonder Maaltijden

Voeding heeft een beperkte invloed op de opname van Hydrochlorothiazide. Desondanks kan het nuttig zijn om Microzide met een vaste maaltijd in te nemen om mogelijke maagklachten te verminderen. Dit kan vooral belangrijk zijn voor patiënten die gevoeliger zijn voor maagproblemen.

Bewaar de medicatie op een temperatuur van 20–25°C, op een droge plek en uit direct licht.

Praktische Tips

  • Stel een reminder in voor een vaste inname van Microzide.
  • Controleer regelmatig uw bloeddruk en elektrolyten zoals kalium via uw huisarts.
  • Draag compressiekousen als u last heeft van duizeligheid.

Belangrijke waarschuwingen: gebruik Microzide is absoluut contra-geïndiceerd bij anurie. Daarnaast moet men stoppen bij allergieën voor sulfonamiden. Een medicatiepas is aan te raden om mee te dragen voor spoedeisende situaties. Wees voorzichtig met bijwerkingen zoals duizeligheid, vooral bij het opstaan en overleg altijd met uw huisarts bij nieuwe of verergerende symptomen.

Het is cruciaal voor patiënten om goed te begrijpen hoe zij Microzide veilig en effectief kunnen gebruiken. Door de tips en richtlijnen te volgen, kan de behandeling positievere resultaten opleveren en mogelijke complicaties voorkomen worden.

Samenstelling en werking

Microzide is de merknaam voor hydrochlorothiazide, een thiazide-diureticum met een belangrijk rol in de behandeling van hypertensie en oedeem. Het komt wereldwijd voor in verschillende farmaceutische vormen, zoals capsules en tabletten, met sterktes van 12,5, 25 en 50 mg. In de Verenigde Staten zijn Microzide-capsules vaak 12,5 mg. De actieve stof, hydrochlorothiazide, is cruciaal voor de werking van het medicijn. De hulpstoffen kunnen per fabrikant verschillen.

Het werkingsmechanisme vanMicrozide omvat het remmen van de natrium- en chloride-resorptie in het proximale deel van de distale tubulus van de nier. Hierdoor neemt de uitscheiding van natrium en water toe, wat leidt tot een verlaging van het bloedvolume en de bloeddruk. Dit effect is bijzonder nuttig bij de vermindering van oedeem.

Praktische implicaties van het gebruik van Microzide zijn als volgt:

  • Begin effect treedt op na ongeveer 2 uur; het hoogste effect wordt bereikt na ongeveer 4 uur.
  • De werking houdt zo'n 24 uur aan.
  • Microzide is niet effectief als bloeddrukverlager bij mensen met normale bloeddruk.
  • Controle van elektrolyten en nierfunctie is essentieel tijdens de behandeling.

Voor patiënten gelden de volgende aanbevelingen:

  • Lees de bijsluiter voor informatie over hulpstoffen en allergieën.
  • Geef een medicatieoverzicht aan de apotheek bij het gebruik van meerdere medicijnen.

Belangrijkste indicaties

Microzide, oftewel hydrochlorothiazide, wordt voornamelijk voorgeschreven voor de behandeling van hypertensie en oedeem door onderliggende aandoeningen zoals hartfalen, lever- of nierziekten. Het medicijn is goedgekeurd door verschillende gezondheidsinstanties, waaronder de EMA/CBG en de FDA. In Nederland is de huisarts verantwoordelijk voor het start- en vervolgbeleid, waarbij de behandeling vaak chronisch is bij hypertensie.

Naast goedgekeurde toepassingen bestaat er ook off-label gebruik, zoals de behandeling van waterretentie geassocieerd met lithium of bepaalde vormen van nefrogene diabetes insipidus. Het gebruik hiervan vereist specialistisch toezicht.

Praktische aantekeningen voor voorschrijvers:

  • Voorkom monotherapie bij patiënten met zeer hoge bloeddruk; gebruik combinatietherapie volgens NHG-keuzehulpen.
  • Bij de behandeling van oedeem worden vaak hogere doses van 25 tot 100 mg/dag gebruikt, met nauwkeurige monitoring.

Tabel met indicatie-doseringen:

Indicatie Dosering
Hypertensie 12,5–25 mg eenmaal daags
Oedeem 25–100 mg/dag verdeeld over 1–2 doses

Waarschuwingen voor interacties

Bij het gebruik van Microzide is het van belang om op de hoogte te zijn van mogelijke interacties met voeding en andere medicijnen. Thiazide-diuretica zoals hydrochlorothiazide kunnen kaliumverlies veroorzaken. Daarom is het aan te raden om kaliumrijke voeding, zoals bananen en aardappelen, te stimuleren, tenzij er specifieke natrium- of kaliumrestricties zijn geadviseerd door de huisarts.

Voeding zoals alcohol en intensief zweten kan het risico op dehydratie en orthostatische klachten verhogen. Een interactie met grapefruit is niet typisch voor hydrochlorothiazide, maar het is slim om hier alert op te zijn, vooral in combinatie met andere middelen.

Belangrijke geneesmiddelinteracties zijn:

  • Lithium: verhoogd risico op lithium-toxiciteit; gelijktijdig gebruik is een contra-indicatie.
  • Dofetilide: ernstige interactie; ook gecontraïndiceerd in combinatie.
  • NSAID’s: kunnen natriumretentie veroorzaken en het antihypertensieve effect verminderen.
  • ACE-remmers/ARB: combinatie vaak gebruikt, maar vereist monitoring van nierfunctie en kaliumlevels.
  • Andere diuretica of lithiumbehandeling: verhoogd risico op elektrolytstoornissen.

Advies: overleg altijd uw medicatie met uw huisarts of apotheker. Het is ook raadzaam om een medicatiepas te dragen en nieuwe symptomen te melden.

Laatste bewijzen en inzichten

Recente richtlijnen en reviews onderstrepen de waarde van thiaziden zoals Microzide als kosteneffectieve opties voor de initiële behandeling van hypertensie. Chlorthalidone en indapamide worden soms geprefereerd vanwege hun langdurend effect, maar hydrochlorothiazide blijft een veel voorgeschreven optie en is opgenomen in de essentiële medicijnenlijst.

Evidence benadrukt dat monitoring van elektrolyten, met speciale aandacht voor kalium en natrium, belangrijk is, vooral bij oudere patiënten. Het is ook opgemerkt dat hydrochlorothiazide geen effect heeft op bloeddrukverlaging bij normotensieve personen.

Praktische onderzoeksinzichten omvatten:

  • Klinische follow-up: controleer bloeddruk en elektrolyten na 1–2 weken, en daarna regelmatig.
  • Overweeg een overstap naar chlorthalidone of indapamide als er onvoldoende respons is of bij lange-termijn controleproblemen.
  • Patiënteducatie is cruciaal: herken vroege tekenen van uitdroging of hartritmestoornissen.

Gebruik deze inzichten in gesprek met uw huisarts of praktijkondersteuner om de therapie te individualiseren volgens NHG en CBG-richtlijnen.

Alternatieve keuzes

Microzide, of hydrochlorothiazide, heeft verschillende alternatieven die kunnen worden overwogen, afhankelijk van de behandeling en de situatie van de patiënt. Deze alternatieven omvatten chlorthalidone en indapamide, die beide thiazide-achtige middelen zijn, en lusdiuretica zoals furosemide voor ernstiger oedeem. Deze medicijnen verschillen in werking en bijwerkingen.

Vergelijking met andere diuretica

Bij het kiezen van een diureticum is het belangrijk de opties te vergelijken:

Medicijn Kenmerken Voordelen
HCTZ (Microzide) Kortere werking (~24 uur) Breed beschikbaar
Chlorthalidone Langerwerkend Mogelijk betere cardiovasculaire uitkomsten
Indapamide Goed verdragen bij ouderen Gunstige tolerantie
Furosemide Loopdiureticum Inzet bij ernstige vochtretentie

De keuze tussen deze alternatieven hangt af van de klinische doelen, de nierfunctie en het bijwerkingenprofiel van de patiënt.

Combinatiebehandelingen

Het combineren van diuretica kan efficiënte resultaten opleveren, vooral bij de behandeling van hoge bloeddruk en oedeem. Combinatieproducten, zoals een ACE-remmer met HCTZ of een ARB met HCTZ, worden vaak voorgeschreven. Deze combinatietherapieën zorgen voor betere bloeddrukcontrole en kunnen de therapietrouw bij patiënten verhogen.

Het is cruciaal om patiënten te informeren over de mogelijkheid van combinatietherapieën en hun effectiviteit. Bij het wisselen van medicatie of het starten van een combinatie is het advies om altijd de huisarts te raadplegen en elektrolyten te monitoren.

Overzicht van regelgeving (CBG/EMA)

Hydrochlorothiazide, en met name Microzide, onderhevig aan strikte regelgeving wereldwijd. Het is belangrijk om te begrijpen hoe registratie en toezicht zijn ingericht in Nederland en Europa.

Registratie en toezicht

Microzide is goedgekeurd in de Verenigde Staten maar in Europa zijn het vooral generieke merken die als alternatief worden aangeboden. De vereniging van het Europees Medicijnagentschap (EMA) en het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) houden toezicht op deze medicijnen. Het wordt alleen op recept verstrekt, en is alleen beschikbaar in apotheken.

Diverse fabrikanten, zoals Sandoz en Teva, leveren verschillende formuleringen. De dosering en verpakking zijn gereguleerd, met tabletten en capsules van 12,5 mg tot 50 mg.

Receptplicht en leveringsvoorwaarden

Hydrochlorothiazide is een receptplichtig medicijn. Enkele belangrijke overwegingen zijn:

  • Meld bijwerkingen via Lareb; ernstige gevallen moeten aan de huisarts en apotheek worden gerapporteerd.
  • Apotheken informeren over vervangingen met generieke medicijnen door middel van EAN/produktcode.
  • Recepten vallen onder de Zorgverzekeringswet en eigen risicoregelingen.

Voor vragen over vergoedingen en registratie is het raadzaam om de registraties van het CBG en de EMA-EPAR te raadplegen.

FAQ-sectie

Veelgestelde patiëntvragen

Bij het gebruik van Microzide komen vaak dezelfde vragen naar voren. Hier zijn enkele regelmatig gestelde vragen:

  • Mag ik autorijden? Ja, tenzij u duizeligheid of ernstige orthostatische hypotensie ervaart. Overleg met uw huisarts bij symptomen.
  • Kan ik alcohol drinken? Matig alcoholgebruik kan duizeligheid versterken. Bespreek dit met uw huisarts.
  • Wat te doen bij een gemiste dosis? Neem de gemiste dosis zo snel mogelijk in, tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis; niet verdubbelen.
  • Moet ik bloedtesten laten doen? Ja, dit is belangrijk om creatinine en elektrolyten te controleren na 1-2 weken gebruik.
  • Wanneer moet ik spoedzorg inschakelen? Bij flauwvallen, ernstige hartritmestoornissen of aanhoudend braken/diarree.

Bij onduidelijkheden is het altijd goed om contact op te nemen met de huisarts of huisartsenpost.

Wanneer contact opnemen met de huisarts

Bij het ervaren van ongebruikelijke bijwerkingen of als er twijfels over de behandeling zijn, is het van belang snel te handelen.

Richtlijnen voor correct gebruik

Bewaking en follow-up

Gebruik Microzide altijd volgens de instructies van de huisarts. Hier enkele richtlijnen voor de bewaking en follow-up:

  • Begin met een lage dosering (12,5–25 mg) voor hypertensie en pas aan op basis van effect en tolerantie.
  • Controleer de bloeddruk en elektrolyten 1-2 weken na aanpassing.
  • Stop bij tekenen van ernstige allergieën of anurie.

Praktische checklist voor patiënten

Hier zijn enkele praktische tips voor het gebruik:

  • Bewaar medicatie op de juiste temperatuur (20–25°C) en uit direct licht.
  • Vraag de apotheek om advies bij polyfarmacie en mogelijke wisselwerkingen.
  • Meld bijwerkingen aan Lareb en adviseer uw huisarts.

Het bijhouden van een logboek met symptomen kan helpen bij het consult.

Stad Regio Levertijd
Amsterdam Noord-Holland 5–7 dagen
Rotterdam 5–7 dagen
Den Haag Zuid-Holland 5–7 dagen
Utrecht Utrecht 5–7 dagen
Eindhoven Noord-Brabant 5–7 dagen
Tilburg Noord-Brabant 5–9 dagen
Groningen Groningen 5–9 dagen
Almere Flevoland 5–9 dagen
Breda Noord-Brabant 5–9 dagen
Nijmegen Gelderland 5–9 dagen

Klantbeoordelingen

4.6
Gebaseerd op 15 beoordelingen
5 stars 60% ( 9 )
4 stars 40% ( 6 )
3 stars 0% ( 0 )
2 stars 0% ( 0 )
1 star 0% ( 0 )
Alle beoordelingen
15 beoordelingen

Sanne D. 13 maart 2026

Snelle levering en keurige verpakking, de Microzide 12,5 mg capsules zaten in een blister van 28 stuks. De bijsluiter vermeldt opslag op 20–25°C en dat leek tijdens transport goed te zijn. Bij mij trad de werking binnen circa 2 uur op en de toegenomen plasfrequentie was het meest merkbaar de eerste dagen.

Lars H. 03 maart 2026

Kocht generieke hydrochlorothiazide (Sandoz) via deze apotheek, verpakking was een blister van 10 stuks en de prijs-kwaliteit is goed. In de productinformatie staat dat fotosensitiviteit mogelijk is en ik merkte lichte gevoeligheid in de zon. Bestellen zonder recept in Nederland was verrassend eenvoudig voor iemand die het middel al kent.

2 van 15 beoordelingen getoond

Verzendmethoden